Tillen, bukken of steeds dezelfde beweging maken: fysiek zwaar werk kan leiden tot lichamelijke klachten en verminderde inzetbaarheid. Inclusieve technologie helpt om die belasting te verminderen én biedt nieuwe kansen. Ook mensen voor wie bepaald werk eerder fysiek te zwaar was, kunnen hiermee aan de slag of ander werk doen. Van een exoskelet dat het lichaam ondersteunt tot een cobot die zwaar werk overneemt. Welke mogelijkheden zijn er?
Wanneer wordt werk fysiek te zwaar?
In de bouw, logistiek, productie, schoonmaak, groenvoorziening en zorg is fysieke belasting aan de orde van de dag. Medewerkers krijgen bijvoorbeeld te maken met:
- Zwaar tillen en dragen van materialen of producten.
- Ongunstige werkhoudingen, zoals langdurig bukken of boven schouderhoogte werken.
- Herhalende bewegingen die spieren en gewrichten belasten.
- Langdurig staan of werken zonder voldoende herstelmomenten.
Wanneer de belasting groter is dan wat iemand aankan, kunnen klachten ontstaan aan de rug, schouders, armen of gewrichten.
Niet iedereen is even belastbaar. Leeftijd, gezondheid, lichamelijke beperkingen of eerdere blessures kunnen een rol spelen. Daardoor zijn bepaalde werkzaamheden niet voor iedereen toegankelijk. Met de juiste technologische ondersteuning ontstaan ook mogelijkheden voor mensen die nu langs de kant staan of ander werk doen. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand fysiek aankan, maar vooral naar wat iemand mét ondersteuning kan.
Drie technologieën die fysiek werk lichter maken
Inclusieve technologie kan fysieke belasting op verschillende manieren verminderen. Sommige hulpmiddelen ondersteunen het lichaam, andere nemen belastende handelingen over of maken het werk gemakkelijker uitvoerbaar.
1) Exoskelet: ondersteuning bij zwaar werk
Een exoskelet is een draagbaar hulpmiddel dat het lichaam tijdens bepaalde bewegingen ondersteunt. Het kan bijvoorbeeld de rug, schouders of armen ontlasten bij tillen, bukken of boven schouderhoogte werken.
Er bestaan verschillende soorten:
- Passieve exoskeletten gebruiken bijvoorbeeld veren of elastische onderdelen om ondersteuning te bieden.
- Actieve exoskeletten bieden ondersteuning met behulp van een motor.
Een exoskelet neemt het werk niet over, maar kan ervoor zorgen dat medewerkers bepaalde belastende bewegingen met minder inspanning uitvoeren.
In de praktijk: Breda Werkt
Bij werkontwikkelbedrijf Breda Werkt worden exoskeletten ingezet in de groenvoorziening. Medewerkers testten verschillende modellen en kozen zelf welk hulpmiddel het beste bij hun werkzaamheden paste. Inmiddels worden daar twaalf exoskeletten gebruikt.
Een exoskelet kan interessant zijn voor medewerkers die regelmatig fysiek belastend werk uitvoeren of een verminderde lichamelijke belastbaarheid hebben. Ook kan het mogelijkheden bieden voor mensen voor wie bepaalde werkzaamheden eerder fysiek te zwaar waren. De geschiktheid hangt wel af van de persoon, de werkzaamheden en het type ondersteuning.
Lees meer over de technologie exoskelet.
2) Cobot: belastende handelingen overnemen
Waar een exoskelet het lichaam ondersteunt, kan een cobot bepaalde werkzaamheden overnemen. Een cobot, oftewel een collaboratieve robot, is ontworpen om samen te werken met mensen.
Cobots kunnen bijvoorbeeld worden ingezet voor:
- het verplaatsen en stapelen van materialen;
- het aandraaien van schroeven;
- het assembleren van onderdelen;
- het uitvoeren van herhalende handelingen.
Met passende veiligheidsmaatregelen kunnen cobots direct naast medewerkers worden ingezet. Zo kan de technologie belastende taken overnemen, terwijl de medewerker andere werkzaamheden blijft uitvoeren.
In de praktijk: DCW Enschede
Bij DCW Enschede werd een cobot ingezet om medewerkers met lichamelijke klachten te ondersteunen. Vier medewerkers die hun oorspronkelijke werkzaamheden niet meer konden uitvoeren, konden dankzij de cobot weer volledig aan het werk.
Cobots kunnen daarmee niet alleen fysieke belasting verminderen, maar ook nieuwe mogelijkheden creëren. Voor medewerkers die hun oorspronkelijke werk niet meer kunnen uitvoeren, én voor mensen die door fysieke beperkingen nu nog niet aan het werk zijn. Doordat de cobot belastende handelingen overneemt, ontstaat ruimte voor andere, soms uitdagendere werkzaamheden.
Ontdek de mogelijkheden van de cobot op de werkvloer.
3) 3D-printen: hulpmiddelen op maat
Niet altijd is een groot technologisch hulpmiddel nodig. Soms maakt een eenvoudige aanpassing het werk al gemakkelijker.
Met een 3D-printer kunnen hulpmiddelen worden ontworpen die aansluiten bij een specifieke handeling of ondersteuningsbehoefte. Denk aan:
- aangepaste handgrepen voor medewerkers met beperkte handkracht;
- houders waarmee materialen gemakkelijker kunnen worden vastgepakt;
- hulpmiddelen die onderdelen op hun plaats houden tijdens het werk.
Voor medewerkers met verminderde fijne motoriek, beperkte handkracht of lichamelijke klachten kunnen zulke aanpassingen werkzaamheden toegankelijker maken.
Het voordeel is dat hulpmiddelen op maat kunnen worden gemaakt en aangepast. Niet de medewerker hoeft zich volledig aan het werk aan te passen, maar het werk kan ook worden afgestemd op de medewerker. Zo kunnen ook mensen met een lichamelijke beperking werkzaamheden uitvoeren die zonder aanpassing niet mogelijk waren.
Ontdek de mogelijkheden van 3D-printen binnen inclusieve technologie.
Welke technologie past bij welke ondersteuningsvraag?
De drie technologieën bieden verschillende vormen van ondersteuning:
- Veel bukken, tillen of boven schouderhoogte werken? Een exoskelet kan het lichaam ondersteunen.
- Zware of herhalende handelingen uitvoeren? Een cobot kan belastende werkzaamheden overnemen.
- Moeite met vasthouden of nauwkeurige handelingen? Een 3D-geprint hulpmiddel op maat kan uitkomst bieden.
Welke oplossing geschikt is, hangt af van de medewerker en de werkzaamheden. Een exoskelet is bijvoorbeeld niet voor iedere werkhouding geschikt en een cobot biedt pas meerwaarde als duidelijk is welke handelingen deze kan overnemen.
Daarom begint de inzet van inclusieve technologie altijd bij de ondersteuningsvraag: waar loopt iemand tegenaan en wat is nodig om het werk gemakkelijker of überhaupt mogelijk te maken?
Minder belasting, meer kansen
Fysiek zwaar werk hoeft niet altijd zwaar te blijven. Een exoskelet kan het lichaam ondersteunen, een cobot neemt belastende handelingen over en met 3D-printen kunnen hulpmiddelen op maat worden gemaakt.
Zo draagt inclusieve technologie niet alleen bij aan minder fysieke belasting, meer zelfstandigheid en duurzame inzetbaarheid. Het biedt ook kansen voor mensen die nu langs de kant staan of werk doen dat niet volledig aansluit bij hun mogelijkheden en talenten. Met de juiste ondersteuning kunnen zij werkzaamheden uitvoeren die eerder buiten bereik lagen, of de stap zetten naar ander werk.
Want inclusieve technologie maakt niet alleen het werk lichter, maar vergroot ook de mogelijkheden van mensen.
Meer lezen over inclusieve technologie in de praktijk?
Benieuwd hoe organisaties technologie inzetten om fysiek zwaar werk lichter te maken? Lees deze praktijkverhalen:
Wil jij jouw werkvloer inclusiever maken met technologie?
Hoe je aan de slag gaat, lees je op onze pagina Hoe aan de slag?
Daarnaast denkt het serviceteam van Platform Inclusieve Technologie graag met je mee over passende oplossingen voor jouw organisatie. Samen kijken we welke technologie aansluit bij de medewerker, de werkzaamheden en de mogelijkheden op de werkvloer.