
In moderne organisaties speelt technologie een grote rol bij bijna elke verandering. Nieuwe digitale systemen, apps, platforms of automatiseringsoplossingen worden vaak gepresenteerd als dé sleutel tot innovatie, efficiëntie en inclusie. Maar in de praktijk komt dat niet altijd uit. Implementaties stranden, systemen worden slechts gedeeltelijk gebruikt of leiden zelfs tot nieuwe vormen van uitsluiting. Dit roept de vraag op: bepaalt technologie hoe wij werken, of bepalen wij hoe technologie werkt? In deel 3 in deze reeks nemen we je mee naar het antwoord.
Bepaalt technologie hoe wij werken, of bepalen wij hoe technologie werkt?
Het Structurational Model of Technology, ontwikkeld door de wetenschapper Wanda Orlikowski (1992), geeft hier een duidelijk antwoord op. Dit model laat zien dat technologie nooit losstaat van mensen en hun omgeving. Technologie verandert een organisatie niet vanzelf. Het zijn de mensen die technologie vormgeven, gebruiken en er betekenis aan geven. Daarom moeten we, om de impact van technologie goed te begrijpen, kijken naar de wisselwerking tussen mensen, technologie en de organisatie waarin die wordt gebruikt.
Een dynamische wisselwerking tussen technologie, mens en organisatie
Orlikowski bouwt voort op de sociologische structuratietheorie van Anthony Giddens (1984). Die theorie zegt dat sociale regels en afspraken – zoals hoe we besluiten nemen – ons gedrag bepalen, maar dat we die regels zelf ook steeds opnieuw maken en bevestigen. Orlikowski past dit idee toe op technologie. Technologie wordt aan de ene kant door mensen ontworpen, op basis van bepaalde verwachtingen, doelen en waarden. Aan de andere kant beïnvloedt technologie, zodra we die gaan gebruiken, hoe wij werken: sommige handelingen worden makkelijker, andere juist lastiger.
Deze wisselwerking is geen lineair proces maar een continu patroon van interpretatie, gebruik, aanpassing en herstructurering. Technologie is daarom nooit neutraal of overal hetzelfde te gebruiken; de betekenis ontstaat pas door wat mensen ermee doen in hun eigen omgeving.
Het model maakt onderscheid tussen technologie zoals deze is ontworpen, en technologie zoals mensen die daadwerkelijk gebruiken.
Lees hier het volledige artikel over Technologie en menselijk handelen gaan hand in hand
Eerder verschenen artkelen over implementeren inclusieve technologie
- Starten met inclusieve technologie: begin bij het vraagstuk, niet bij de oplossing
- Inclusieve technologie invoeren: veranderen met oog voor mensen en hun omgeving