Cobot

Voor mensen met een ondersteuningsbehoefte zijn fysiek zware of hele precieze deeltaken soms onmogelijk of te belastend om uit te voeren. Een cobot, voluit collaboratieve robot, is een technologische innovatie die mensen ondersteunt in hun dagelijkse bij dit soort werkzaamheden.

Wat is een Cobot?

Een cobot is een relatief kleine robot op een vaste werkplek met een robotarm die is uitgerust met een gereedschap zoals een zuignap of grijper. Daarmee kan de cobot taken uitvoeren als tillen, aandrukken, positioneren, schroeven of lijmen. Vaak staat de cobot op een rails en heeft deze sensoren en een camera o.a. om veilig naast mensen te kunnen werken.

Waarom een cobot en het doel

Anders dan traditionele industriële robots, die vaak autonoom en afgeschermd werken, functioneert een cobot juist direct naast samen met de mens. Een cobot kan opnieuw geprogrammeerd worden wanneer de werkzaamheden of behoeften van het personeelsbestand veranderen.

Een cobot kan voor diverse mensen met een ondersteuningsbehoefte worden ingezet. In het bijzonder voor mensen met fysieke arbeidsbelemmeringen, bijvoorbeeld door fysiek zwaar werk of motorisch lastig werk over te nemen. Of door een beperkte functionaliteit aan vingers, hand, arm of schouders op te vangen. Zij kunnen door de cobot werkzaamheden uitvoeren die zij anders niet konden, of maar kort volhielden. Als de cobot een complexe werkzaamheid over neemt, kan het werk ook voor mensen met cognitieve of concentratie belemmeringen beter passend/toegankelijk worden.

Voor wie is een cobot interessant?

De inzet van een cobot is vooral interessant voor organisaties en medewerkers die te maken hebben met fysiek zwaar, repetitief of nauwkeurig werk. De technologie wordt veel toegepast in productie-, assemblage- en logistieke omgevingen.

Benodigde technologie

Voor een cobot heb je minimaal een robotarm, een gereedschap (grijper, zuignap of ander hulpmiddel), veiligheidssensoren en besturingssoftware nodig. Afhankelijk van de toepassing kunnen daar een camera/vision-systeem en andere specifieke hulpmiddelen aan worden toegevoegd.

Voordelen inzet cobot

De inzet van de cobot kent verschillende voordelen, die per persoon en per werkzaamheden verschillen.

• Verlicht zwaar lichamelijk werk: cobots ondersteunen bij fysiek belastende taken zoals tillen of verplaatsen van materialen, wat lichamelijke klachten helpt voorkomen of te verminderen. De verwachting is dat dit de kans op uitval verkleint.
• Werk wordt breder toegankelijk: de cobot neemt een belastende of onmogelijke taak over. Hierdoor kan een bredere doelgroep mensen, met hulp van de cobot, de werkzaamheden uitvoeren.
• Verhoogt de productiviteit: doordat een cobot het werk minder belastend maakt kunnen mensen hun taken langer volhouden, en veelal kunnen zij ook sneller werken. Ze hebben dus meer effectieve productietijd in een werkdag.
• Mensen ervaren meer werkplezier. Bijvoorbeeld omdat het werk aantrekkelijker is, minder belastend of omdat nieuwe werkzaamheden mogelijk zijn geworden.
• Cobot biedt ontwikkelkansen. Werknemers kunnen nieuwe technische vaardigheden leren bij het besturen van de cobot of meedenken bij zaken als programmeren of het verhelpen van storingen.

Aandachtspunten inzet cobot

• Kijk naar de juiste taak, niet alleen naar de technologie;
• Betrek medewerkers vanaf het begin bij de implementatie van de cobot;
• Technische kennis is nodig om de cobot te kunnen installeren, programmeren en onderhouden.

Subsidie en financiering

Voor inclusieve technologie bestaan verschillende subsidies en financieringsmogelijkheden. Welke route past, hangt af van de vraag. Gaat het om de aanschaf van bestaande technologie, een voorziening voor één medewerker, scholing en implementatie, de ontwikkeling van nieuwe technologie of een project voor meerdere organisaties? Lees hier meer over eventuele subsidies en financiering.

Cobot in de praktijk

• Video van de inzet van cobot in de maakindustrie
• Vlaams maatwerkbedrijf over de inzet van een cobot voor assemblagewerk voor mensen met een ondersteuningsbehoefte.

Links naar onderzoek over cobot

• Lees hier over het onderzoek ‘De cobot als collega’; de resultaten van en implementatietips over de inzet van een cobot bij diverse werkontwikkelbedrijven bij werkzaamheden als schroeven, lassen en dozen stapelen.
• Hier lees je over de resultaten van een pilot bij een werkontwikkelbedrijf met een cobot die een fysiek zware deeltaak overneemt. Cobot in de maakindustrie.
• Over de kosten en baten van deze pilot lees je meer in dit onderzoeksrapport (pagina 25).